I = mr²

Ne mi bu? Eylemsizlik momentinin formülü. Yani atalet dediğimiz şeyin bilimsel açıklaması. M kütle demektir, r ise dönme ekseninden uzaklığı ifade eder.
Her şey hareketsiz kalma eğilimindendir. Bunu ben söylemiyorum. Newton’un birinci hareket yasası söylüyor. Cismin bu özelliği ataleti yani eylemsizliği ifade eder. Dolayısı ile “atalet” herhangi bir şeyin hareketsizlik halini değiştirecek bir etkiye karşı koyma refleksidir.
İnsan da böyle değil midir? İnsan temelde eylemsizlik momenti altında bir yaratımdır. Temel olarak hareketsizlik eğilimindedir. Atalet içerisindedir ve ancak onu harekete geçirecek motor motivasyon kaynakları ile hareket eder. Bu ivme etkisi eğitimli bir zihnin içeriden gelen motivasyonu olabileceği gibi, kültürel veya ekonomik etkiler, etik veya dini etkiler, psikolojik etkiler gibi birçok farklı etki şeklinde kendini gösterebilir. Önemli olan insanın tutarlı ve doğru etkiler altında eylem kararlığı içerisinde olabilmesidir.
İşte tam olarak şirketlerde de durum böyledir. Her şey hareketsiz kalma eğimindedir. Stoklar, para, makinalar, çalışanlar ve diğer her şey. Bunların tamamı atalet içerisinde kalma eğilimindedir. “Atalet” yalnızca bireylerin yaşamında var olan bir olgu değildir. Aynı zamanda örgütlerin yaşamında da yer alan ve örgütlerin yaşamını olumsuz etkileyen etkenlerin başında gelmektedir. Örgütlerde yer alan atalet “örgütsel atalet” olarak kuramsallaştırılmaktadır. Örgütler de bireylerde olduğu gibi, doğru ve tutarlı motivasyon kaynakları ile tetiklenmezler ise bu durum örgütlerin birçok işlevini olumsuz etkileyerek örgütlerin rekabet ortamında ayakta kalamamalarına ve başarısız olmalarına, hatta ve hatta ticari hayattan silinmelerine neden olmaktadır. Güçlü bir örgüt kültürü, inanılmış gerçekçi bir vizyon, adil bir yönetim ortamı, yenilikçi bir atmosfer, işbirliği odaklı iletişim ve güçlü bir liderlik algısı örgütsel eylemsizliği yenebileceğimiz en önemli silahlardan bazılarıdır.
Şirketler için eylemsizlik momenti altında kalmak son derece tehlikeli bir durumdur. Şirket içerisindeki her şey konsolide edilmiş ve birleştirilmiş amaçlar doğrultusunda, çevik bir alt yapı ile sürekli harekete zorlanmalıdır. Şirketler örgütsel atalet ile mücadele edebilecek çeviklikte olmalıdırlar.
Çevik kurumlarda konsolide edilmiş amaçlara karşı motivasyon son derece yüksektir. Bu kurumlar kaslı ve hızlı kurumlardır. Hıza ve esnekliğe aynı anda sahiptirler. Çevik kurumlarda hızı ve esnek olmayı prensip haline getirmek esastır. Hızdan kastedilen iş yapış biçimdeki sürat, esneklik ise yeni güncel şartlara en iyi şekilde uyum sağlama kabiliyeti ya da yeteneğidir. Çevre koşullarına hızla adapte olarak hızlı çalışabilmek esastır. Fırsat ve tehditleri başarılı bir şekilde belirlemektedirler. Çevik kurumlarda atalet içerisinde olan tek bir kaynak yoktur. Stoklar hızlı bir şekilde hareket eder, para hızlı bir şekilde hareket eder, makinalar hızlı bir şekilde hareket eder ve en önemlisi insanlar hızlı bir şekilde hareket eder. Çevik yapılarda insanlar hem kendileri gelişir ve değişir, hem de örgütü geliştirir ve değiştirirler.
Örgütsel atalet ise örgütsel çevikliğin tam olarak zıddıdır. Değişime direnen, durağan, katı ve yavaş kurumlardır. Bu kurumlar dış etkilere karşı ya hiç harekete geçmezler ya da gecikmeli olarak harekete geçerler. Oysa kurumlar hareket halindeyken değer yaratabilirler. Durağanken ise değer kaybederler. Eylemsizlik momenti altında yavaşlayan veya hareket edemeyen kurumlarda aşırı stoklar, hareketsiz ve değişime duyarsız insan kalabalıkları, verimsiz makinalar, yoğun müşteri şikâyetleri ile karşılaşmak kaçınılmazdır. Örgütsel atalet içerisinde olan kurumlarda kurumdan etkilenen çalışanlar da duyarsız ve son derece hareketsiz olmaktadır.
Peki örgütsel ataletten kurtulmak için neler yapmak gerek?
•Şirketin gerçekçi bir vizyona sahip olması sağlanmalı ve şirketteki gerek beyaz yakalı gerekse de mavi yakalı her bir çalışan bu gerçekçi ve tutarlı vizyona inandırılmalıdır.
•Şirketin güçlü bir stratejik planlama alt yapısı olmalıdır. Bu stratejik planlar belirli sıklıklarla gözden geçirilmeli ve güncellenmelidir.
•Stokların sürekli hareketli olması sağlanmalı, atıl stok oluşumu engellenmelidir. Bu bir şirket politikası olmalıdır.
•Çalışan eylemsizliği engellenmelidir. Çalışanların konsolide edilmiş hedef ve amaçlara uygun, ölçülebilir KPI lar ile hareket içerisinde olması sağlanmalı ve sonuçlar ölçülmelidir. Buna uygun ödüllendirme mekanizmaları kurulmalıdır.
•P2P (price to price veya produce to pay ) döngüsü hızlandırılmalıdır. Unutulmamalıdır ki, şirket her bir çevrimde katma değer yaratmaktadır.
•Şirketin tüm kaynakları çevik hale getirilmeli, makinalar hızlandırılmalı, müdahaleler Formula 1 yarışlarındaki pit stratejilerinde olduğu gibi çevik olmalıdır.
•Tedarik zinciri stratejileri çevik bir zemine oturtulmalıdır. Tedarikçi yakınlaştırmaları sağlanmalı, sürekli geliştirme ve iyileştirme odaklı işbirliği modellemeleri geliştirilmelidir.
•Pazar takip ve stratejileri, ar-ge süreçleri yine sürekli bir eylem kararlığı içerisinde olacak şekilde tasarlanmalı ve buna uygun KPI lar ile desteklenmelidir.
•Müşteri ilişkileri yine son derece çevik bir zeminde takip edilmelidir.
Ve daha bir çok şey.
Bir fizik kuralı ile başladığım bu yazıyı bir başka fizik kuralı ile bitirmek istiyorum. Termodinamiğin ikinci yasası ENTROPİ… Entropinin en basit tanımı şudur: ‘Kâinatta her şey, kendini minimum enerji ve maksimum düzensizliğe çekmek ister. Yani her şey ama her şey durma, dağılma ve bozulma eğilimindedir.
Entropi ve Atalet Momentumu bize birlikte şunu anlatmaktadırlar. Bir bütün, kendi düzenini ancak tutarlı bir eylem kararlığı ile sürdürebilir. Hareketsiz olan her şey bozulur, dağılır ve ölür. Bir şirket için de bu böyledir, bir birey için de…
Harekette bereket vardır …