Plazaların o ışıltılı camlarının ardında son yıllarda çok tehlikeli, bir o kadar da trajikomik bir oyun oynanıyor: “Genç ve dinamik ekip” takıntısı.
İnsan Kaynakları departmanlarının filtrelerine ve yönetim kurullarının Excel tablolarına bakarsanız, bir çalışanın 45 yaşından sonra o ofiste nefes alması bile şirkete zarar. Yıllarını sektöre vermiş insanlar; “bütçeyi aşar”, “yeni düzene ayak uyduramaz” ya da en kibar bahaneyle “bu pozisyon için fazla tecrübeli” denilerek sessiz sedasız kapının önüne konuluyor.
Peki yerlerine kim geliyor? 24 yaşında işe girip 25 yaşında kartvizitine “Kıdemli Uzman” ya da “Takım Lideri” yazılan; henüz tek bir gerçek ekonomik kriz görmemiş, tedarik zinciri koptuğunda ne yapacağını bilmeyen, bir gecede değişen kurlarla bütçe revize etmemiş pırıl pırıl ama “tecrübesiz” gençler.
Şimdi elinizi vicdanınıza koyup cevap verin: 25 yaşında ‘Kıdemli’ unvanı dağıtan şirketler, ilk ekonomik fırtınada gemiyi yüzdürecek tek bir ‘yaşlı kurt’ bulamadığında ne yapacak?
Ucuz İş Gücünün Pahalı Faturası
Kimse birbirini kandırmasın. Şirketlerin bu “gençleşme” sevdasının altında yenilikçilik aşkı falan yatmıyor. Mesele tamamen ucuz iş gücü ve itaatkâr çalışan arayışı.
50 yaşındaki bir profesyonelin toplantı masasında “Arkadaşlar, bu yöntemi 2018 krizinde denedik, duvara tosladık” demesi, bugünün egosu yüksek yöneticileri tarafından “uyumsuzluk” ve “negatif enerji” olarak yaftalanıyor. Çünkü birçok yönetici, karşısında doğruları söyleyen bir akıl değil; hazırladığı her sunumu sorgusuz sualsiz alkışlayacak bir heyecan arıyor.
Ama evdeki hesap çarşıya uymadı.
Deneyimli kuşağı “maliyetli” diye gönderip yerine koymaya çalıştığınız Z kuşağı, sizin bu kurumsal tiyatronuzu oynamayı reddediyor. Onlar ne “biz bir aileyiz” masalına inanıyor ne de akşam saat sekizde gelen “acil” başlıklı e-postalara hayatlarını feda ediyor. Anlam bulamadıkları bir işte, sırf sigortası yatıyor diye yıllarca boyun eğmiyorlar; en ufak bir baskıda ceketlerini alıp çıkıyorlar. Ve bunda da sonuna kadar haklılar.
Ne olacak peki? Şirketler bir yandan 50 yaş üstü birikimini kendi elleriyle çöpe atarken, diğer yandan ortalama çalışma süresinin bir yılı bile bulmadığı gençlerle kalıcı bir yapı kurmaya çalışıyor. Bunun adı strateji falan değil; kendi elinle hafızanı silmektir.
Yapay Zeka Bilgiyi Verir Ama Paniği Yönetemez
Bugün pek çok tepe yönetici, “Tecrübeye ne gerek var, elimizde veri ve yapay zeka var” kibrine kapılmış durumda. Çok büyük bir yanılgı. Yapay zeka size geçmişin raporunu saniyeler içinde çıkarır; ama en büyük müşteriniz sözleşmeyi iptal etmek için kapıya dayandığında veya fabrikada üretim durduğunda odadaki o soğuk teri, o paniği yönetemez.
Kriz yönetmek, kitaptan okunarak öğrenilmez; yaşanarak kazanılır. Yıllar içinde yenen kazıklarla, yapılan hatalarla, uykusuz kalınan gecelerle oluşan bir reflekstir bu. Deniz çarşaf gibiyken dümeni herkes tutar. Asıl mesele, fırtına çıktığında ve bütün ekranlar karardığında gemiyi kayalıklara çarpmadan limana yanaştırabilmektir.
Bugün “maaşı yüksek” diyerek burun kıvırdığınız 45-50 yaş üstü çalışanlar, aslında şirketlerin kasko poliçesidir. Siz şu an üç kuruş prim ödememek için kaskoyu iptal ediyorsunuz. Yarın öbür gün yangın çıktığında, elinizde sadece çok şık sunumlar hazırlayan ama yangın tüpünün pimini nasıl çekeceğini bilmeyen “Yönetici” unvanlı bireyler kalacak.
O “Eski Toprakları” Mumla Arayacaksınız
Nüfus yaşlanıyor, doğurganlık düşüyor ve iş dünyasında dengeler değişiyor. Çok değil, birkaç yıl içinde işini gerçekten bilen insan kıtlığı başladığında, bugün özgeçmişine bile bakmadığınız o tecrübeli isimlerin kapısında el pençe divan duracaksınız. Ama iş işten geçmiş olacak; çünkü o insanlar çoktan kendi düzenlerini kurmuş ya da kıymet bilen başka limanlara demir atmış olacaklar.
Ofisteki langırt masalarını, rengarenk armut koltukları ve karın doyurmayan havalı unvanları bir kenara bırakın. Toplantı masasının etrafına şöyle bir baktığınızda; saçına ak düşmüş, geçmişin hatalarını bilen ve “durun, orası uçurum” diyebilecek tek bir kişi bile görmüyorsanız, siz yenilikçi bir şirket değilsiniz.
Sadece ilk virajda şarampole yuvarlanmayı bekleyen, freni patlamış bir kamyonsunuz.
Tarih
